Arokanlar Kimdir Hakkında Bilgi

0
78

Arokanlar, Güney Amerika’da bir Yerli grubu. Şili’nin orta kesimlerindeki bereketli vadi ve havzalarda, kuzeyde Coquimbo Vadisinden güneyde Reloncavi Koyuna ka­dar uzanan ılıman iklimli bir bölgede yaşar­lar. İspanyollar Şili’ye geldiğinde, ülkenin orta kesiminin büyük bölümünde, mısır, fasulye, kabak, patates ve çeşitli sebze yetiştiren Arokanların dağınık yerleşmeleri vardı. Bunlar, avcılık ve balıkçılığın yanı sıra etinden yararlanmak için ¡capibara da beslerlerdi. Lamadan hem yük hayvanı olarak yararlanır, hem de yününden doku­dukları kumaşları, kuzeydeki İnkalarla ta­kas ederlerdi. Maden işleme ve çömlekçilik gelenekleri ünlüydü.

İspanyol fetihleri öncesinde, Arokanlar için köy düzeyinin üzerinde siyasal ya da kültürel bir birlik söz konusu değildi, ispan­yollar, Arokanlan coğrafi bölgelere göre üç gruba ayırdılar: Kuzeydeki Pikunçeler, orta yadilerdeki Mapuçeler, güneydeki Huilçeler. İspanyollarla karşılaşan (y. 1536) ilk Aro­kanlar, yüzyıllardır İnkalann kültürel etkisi ya da siyasal egemenliği altında yaşamış Pikunçelerdi. Başkalarının egemenliği altın­da yaşamaya alışmış olan bu halk, İspanyol­lara karşı çok direniş göstermedi. 17. yüzyıl sonlarına gelindiğinde, Pikunçeler, ispan­yollara kanşarak köylü halk içinde erimişti. Huilçe halkı ise, İspanyollara karşı uzun süre direnemeyecek kadar az sayıda ve dağınıktı. Onlar da Pikunçeler gibi Şili’nin köylü halkı içinde kayboldu.

Orta vadilerde yaşayan Mapuçeler(*), Pi-kunçelere göre daha kalabalık ve yabancı egemenliğine karşı daha hoşgörüsüzdü. İs­panyol tehdidiyle yüz yüze gelince, köy düzeyini aşan yaygın birlikler oluşturdular, savaşta ata stratejik önem verdiler ve Aro-kan savaşları olarak bilinen bir dizi çatış­maya girerek İspanyol ve Şili egemenliğine karşı 350 yıl boyunca başarıyla direndiler.

Pedro de Valdivia ve askerleri, Şili’nin orta kesimlerini işgal ederek 1541’de Santi­ago’yu kurduklarında, Mapuçelerin güçlü direnişiyle karşılaştılar. Valdivia, 1550’de güneye ilerleyerek Bio Bio Irmağının ağzın­da Concepciön’u kurdu; ama iki yıl boyunca kendi hizmetinde çalışmış Yerli reisi Lautaro’nun önderliğindeki Mapuçeler karşı­sında 1553’te yenilgiye uğradı. Valdivia’nın yenilgisinden sonra Mapuçeler neredeyse Santiago’yu ele geçiriyordu. Ama Lautaro’ nun savaş alanında ölümü ve Yerliler ara­sında çıkan çiçek salgını buna olanak ver­medi. Caupolicân adlı bir başka Arokan önderi, bir ihanet sonucunda yakalanıp İspanyollar tarafından idam edilene değin (1558) savaşı sürdürdü. Bunun ardından İspanyollar, Mapuçeleri BioBio’nun güneyin­deki ormanlık bölgeye kadar püskürttüler. Irmak, sonraki üç yüzyıl boyunca iki halk arasındaki sınır olarak kaldı. Şilililer Pasifik Savaşı’nda (1879-84) Peru ve Bolivya’nın bazı bölümlerini kendi top­raklarına kattıktan sonra güneydeki Mapuçe-lere boyun eğdirdiler. Mapuçeler 1840’ların sonlarında, yörede Almanca konuşan nüfu­sun yaşadığı yerleşmeleri yağmalamaya baş­lamış ve böylece Avrupalıların Arokan yurduna daha çok sokulmasını önlemişlerdi. Şili ordusu karşısında uğradıkları yenilgiler­den sonra, Mapuçeler Şili hükümetiyle bir dizi antlaşma imzalayarak, daha güneydeki kamplara yerleştirildiler. Bugünkü kabarık Mapuçe nüfusu. Şili’deki kamplar ile Şili ve Arjantin’deki bazı kasaba ve kentlerde ya­şamaktadır. Günümüzde “Arokan” adı “Mapuçe” ile eşanlamlı olmuştur.

Sizin Düşünceniz Nedir?

Please enter your comment!
Please enter your name here