Yunus Emre Kimdir Hayatı Eserleri

0
152

Yunus Emre, şair (13.-14. yüzyıl) Risaletü’n Nushiyye (Öğütler Kitabı) mesnevisini 1307-1308’de yazdığını be­lirtisine, 1273’te öldüğü bilinen Mevlâna Celalettin Rûmî ile görüşmüş oluşuna bakarak 13. yüzyılda yaşadığı kabul edi­len Yunus Emre’nin yaşamı ve kişiliği üzerine kesin bir bilgi yoktur. Yazılı bir kayıt 1320-132İlerde öldüğünü gösterir. Olgunluk eserini son dönemlerinde ver­miş olduğu düşünülerek bir 14. yüzyıl şairi olarak da değerlendirilebilir.

Yunus Emre üzerindeki bütün bilgi­ler, kendi şiirlerindeki özelliklerden ese­rindeki dil ve kültür öğelerinden çıkarı­lır. İyi yetişmiş bir aydın olduğu, der­vişlik ülküsüne uygun gezgin bir yaşam sürdürdüğü, tasavvuf inancını yaymayı iş edindiği, Tapduk Emre adlı bir mürşi­de bağlı bulunduğu, divanının ölümün­den sonra başka kişilerce düzenlendiği anlaşılıyor. Buna göre, Yunus Emre; Di-van-Halk-Tekke Edebiyatlarının başlan­gıçtaki kesişme noktalarında Osmanlı Devleti’nin henüz kurulup güçlenmediği, Selçuklu Devleti’nin merkez gücünü iyi­ce yitirdiği bir çağda yaşamış olmanın hakkını veren, Türkçenin en büyük şair­lerinin başında gelir…. diyoruz. Yunus Emre; aruz ölçüsüyle gazeller yazdığı, Mesnevi yaratacak kadar bu kat kültürü­nün içinde bulunduğu halde halka dönük yönünü, oluşmakta olan Türkçenin yaşa­yan gücünü yitirmemiş, tasavvuf konula­rını işleyerek Tekke Şiiri’nin öncülüğünü yapmıştır. Bazı inceleyicilere göre de musammat uyaklı gazelleri simetrik ka­lıplarla yazılmış olduğu için, dize ortala­rından bölününce her beytin bir dörtlük biçimine dönüşümü olağandır. Dervişli­ği, amacı en iyi insan olmak ülküsüyle bütün insanları kaynaştırma olgunluğun­da değerlendiği için, kendinden sonraki bütün zaman dilimlerini etkilemiştir. Ya­şamı gibi ölümüne, mezarına da sahip çıkma yolunda birbiriyle yarışan Anado­lu insanı, kendi sesini ve özünü onun eserinde bulmuştur. Yalm ve içten, i-nançlı ve coşkulu, özgün ve kişisel, ulu­sal ve anonim bir kişiliğin toplamı olan Yunus, yaşamı konusundaki bilgilerin kısırlığı oranında halkın düş gücündeki söylencelerle zenginleştirilmiş benzersiz bir sanatçıdır. En büyük başarısı ise, duygu ve düşüncelerini iletmeye elveriş­li bir dilden yararlanması, 13.-14. yüzyıl Türkçesinin içine yer yer karışmış ya­bancı öğelere karşın, dilimizin ana yapı­sını koruyarak büyük yatkınlık ve usta­lıkla kullanışıdır. Anadolu iklimindeki

Türkçenin en büyük ilk sanatçısı olan Yunus; sağduyulu insan sevgisine, top­lum kardeşliğine, dinler-mezhepler-tari-katleri aşan evrensel bir kaynaşma özle­mine…. yaslanan konularıyla zengin bir öz getirmiş, yüzyıllar sonraki ulusal be­ğeninin ekseni durumuna gelmiştir. Tak­lit edilen her sanatçı gibi Yunus’un izle­yicileri de zamanla çoğalmış, asıl Yunus ile öteki Yunus’larm ürünleri birbirine karıştırılmıştır. Elimizdeki en eski yaz­ma divanların bazıları yaşadığı çağa yak­laşmaktadır. Yine de ad benzerliği, tari­kat ve ülkü yakınlığı, ölçü-uyak-biçim-konu ortaklıkları yüzünden bu ürünlerin sağlıklı bir kesinlikle ayıklanıp arıtılma­sı olanağı bulunamamıştır. Prof. M. Fuat Köprülü’nün uyarıcı emeğiyle Yunus’a yönelmemiz dün denecek kadar yakın geçmiştedir: Türk Edebiyatında ilk Mu­tasavvıflar (1918). Kitaplıklarda ve bi­lim adamlarının ellerinde bulunan çeşitli nüshaların karşılaştırılmasıyla Yunus Emre Divanı, Burhan Toprak ve Abdül-baki Gölpınarlı’ca hazırlanıp birçok kez basıldı (Toprak, 1933/1934, 5. bas. 1972; Gölpınarh: 1934’ten başlayarak çeşitli boyutta, eklemeli, açıklamalı ba­sımlar; ayrıca Yunus Emre Oratoryosu’ nu hazırladı (1946). Yaşamı romanlaştı-rıldı (Nezihe Araz, 1974; Kemal Tahir’in Devlet Ana romanında- 1967- bir roman kişisi olarak değerlendirildi. Şiirleri- de­ğişik yayınevlerince yeniden sürüldü: Milliyet, 1971 Cahit Oztelli; Tercüman (1001 Temel Eser Dizisi, 1972). Büyük bir şairde rastlanan değişik yönleri yeni yorumlarla anlamlandırmak isteyen gün­cel bakışlardan biri de Sabahattin Eyu-poğlu’nun çalışması oldu: Yunus Emre (1972).

Önceki MakaleAles sınavı iptal mi oldu? Ales sınavı tekrar tarihi
Sonraki MakaleBağkurdan ssk ya geçiş torba yasası ile

Sizin Düşünceniz Nedir?

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz